Հայ Եկեղեցին ամէն տարի Հոկտեմբեր ամսուն կը նշէ Սրբոց Թարգմանչաց տօնը։ Տօնի խորհուրդը դարեր շարունակ եւ տարբեր պատմական ժամանակահատուածներուն, մեր հոգեւոր եւ աշխարհիկ դասի կողմէ, մեզի փոխանցուած է։ Մեզմէ իւրաքանչիւրը իր պաշտօնի բերումով, նոյն առաքելութեամբ շարունակած է եւ կը շարունակէ այդ պատգամը, ուղերձը փոխանցել նոր սերունդին՝ դարու մարտահրաւէրները թիավարելով։

Մենք, որպէս շառաւիղներ այդ Ստեղծագործներուն, այսօր առաւել քան երբեւէ կրկին մեր հայեացքը կ՛ուղղենք եւ կը դիմենք անոնց, որոնք այբուբեն պարգեւեցին մեր ժողովուրդին՝ մայրենի լեզուով արտայատուելու, թոյլ տուին առնչուիլ Աստուածաշունչին հետ մեր մայրենիով եւ դարերու ընթացքին սնահաւատութեան, եսասիրութեան եւ խաբէութեան փոխարէն՝ գիտելիքի, իմաստութեան եւ ազնուութեան վրայ հիմնուած կենսակերպ մարմնաւորեցին։

Տասնվեց դար անց, մենք կրկին կ՛անսանք անոնց խորհուրդներուն եւ կը քալենք անոնց ուղիով։

Այսօր, անտարբեր այս աշխարհահամակարգի մէջ անոնք ի՞նչ դասեր կ՛առաջարկեն մեզի, արդեօ՞ք անոնց գործողութիւնները այժմէական են փոփոխուող ամէնօրեայ մեր կեանքին համար։

Հինգերորդ դարուն սուրբ թարգմանիչները, զարմանալիօրէն, ապրեցան այդ դարու աշխարհաքաղաքական սպառնալիքները, եւ անոնց ոգին ձգտեցաւ ճեղքել դարու ժխորը՝ պարզութեան հասնելու։ Աստուածաշունչէն անոնց թարգմանած առաջին բառերն եղան․ «ճանչնալ իմաստութիւնն ու խրատը ․․․ հասկնալ ճշմարիտ արդարութիւնը եւ ուղղել իրաւունքը» (Առակաց 1․2–3)։

Այսօր, 21-րդ դարուն, ի՞նչ կրնանք սորվիլ Ս․Թարգմանիչներէն։

Առաջին․նախ ճշմարտութիւնը պէտք է դասել ամէն ինչէն վեր․ թարգմանիչները հաւատարմօրէն թարգմանեցին, փորձեցին բացայայտել եւ հասկնալ լաւագոյն աղբիւրները եւ երբեք չփորձեցին իրենց սեփական օրակարգը մտցնել բառերուն մէջ: Մեզի համար նոյնպէս ճշմարտութիւնը պէտք է առաջնահերթ ըլլայ. ապահովենք մեր աղբիւրներու հաւաստիութիւնը, ժամանակ տանք տարբեր կողմերն ու տեսակէտները հասկնալու համար, մերժենք գաղտնիութիւնը, քարոզչութիւնը, նենգափոխութիւնը եւ կողմ ըլլանք թափանցիկութեան եւ անկեղծութեան:

Երկրորդ. հապճէպութեան փոխարէն նախընտրել խորամիտ ու համբերատար մօտեցում․խուսափիլ մակերեսային լուրերէն եւ զերծ մնալ արագ ու չմտածուած դատողութիւններէն։ Թող խորամտութիւնը մեզ առաջնորդէ բացայայտելու երեւոյթներու բուն էութիւնը։

Երրորդ․ ծառայութիւնը գերադասել իշխանութենէն. թարգմանիչները դպրոցներ կառուցեցին եւ խիղճ ձեւաւորեցին: Անոնք աշխատեցան զէրոյէն վեր, չպարտադրեցին վերէն վար: Անոնք աշխատեցան տարբեր շրջաններու հայերը համախմբել մէկ շրջագիծի մէջ: Նոյնկերպ, մենք չենք կրնար թոյլ տալ, որ մեր սրբազան ժառանգութիւնը զէնք դառնայ միմեանց դէմ. մենք կառուցելու համար այնպիսի ձեւով պէտք է զայն օգտագործենք, որ ամրապնդէ մեր ժողովուրդը ընդհանուր առմամբ, եւ որ պատուէ Աստուծոյ պատկերը մեզմէ իւրաքանչիւրի մէջ։

Չորրորդ․ աղօթքը առաջնահերթ համարեցէք խօսքէն կամ գործողութենէն առաջ․ անոնք կը հասկնային, որ Աստուծոյ առջեւ մեր խոնարհութիւնը ճանչնալը մարդու հետ ցանկացած փոխազդեցութենէն առաջ առաջին քայլն է: Մենք նոյնպէս պէտք է խօսինք եւ գործենք այն գիտակցութեամբ, որ Աստուծոյ աչքերը մեր վրայ են. որ մեր նպատակն է կատարել Անոր կամքը: Մեր հաւատքը ներդնենք կենդանի հաստատութիւններու մեջ, որպէսզի ատոնք ըլլան վստահելի, հաշուետու եւ ուշադիր ընդհանուր բարօրութեան նկատմամբ։

Այս դասերէն քաղելով՝ դիտարկենք զանոնք որպէս այսօրուան ճշգրիտ քայլեր․

Իւրաքանչիւր հաւատացեալ․

-Ներշնչուելով Սուրբ Գիրքով ու մեր սուրբերու վկայութեամբ՝ սուրբգրային խօսքը վերածէ առօրեայ գործի․աշխատանքի մէջ ըլլան ազնիւ ու արդար, պահպանեն խօսքի պարզութիւնն ու մաքրութիւնը։ Իւրաքանչիւրը թող փորձէ հրաժարիլ չարախօսութենէն, ընդդիմախօսի հանդէպ նուաստացնող խօսքէն, իսկ հարկ եղած պարագային զայն ուղղել մեղմութեամբ։ Չմոռանան նաեւ սիրոյ եւ ողորմութեան պատգամը՝ կարեկցանք դրսեւորեն կարօտեալներուն եւ տառապեալներուն հանդէպ։

-Կիրառեն թափանցիկ կառավարում եւ սահմանեն ազնուութեան հանրայի չափանիշ։ Պետական ծառայողներու եւ առաջնորդներու համար պաշտպանեն իւրաքանչիւր անձի խիղճի ազատութիւնն ու արժանապատուութիւնը։ Խօսին պարզութեամբ, խուսափին սրբազան լեզուի խեղաթիւրիւմէն եւ ողջունեն անկախ վերահսկողութիւն։ Ձգտին ընդհանուր բարօրութիւնը դասել՝ կուսակցական շահերէն վեր։ Կառուցեն հարթակներներ, ուր Սփիւռքն ու Հայրենիքը համագործակցին երկարատեւ օգուտի համար։

-Լեզուն դարձնեն մշակոյթի աղբիւր։ Հայոց լեզուն ոչ միայն ժառանգութիւն է, այլեւ կենդանի հարստութիւն։ Սիրեն եւ պատուեն զայն, յատկապէս սփիւռքի մէջ՝ կարդան, ուսուցանեն եւ ստեղծագործեն մայրենիով։ Երբ լեզուն կ՛ապրի, այբուբենը կը դառնայ սերունդները միաւորող կամուրջ, այլ ոչ՝ պատ, որ կը բաժնէ զանոնք։

-Արժեւորեն համայնքային հաստատութիւնները՝ հիմնեն նոր եկեղեցական համայնքներ, դպրոցներ, լրատուամիջոցներ ու կազմակերպութիւններ՝ ի բարօրութիւն մեր ժողովուրդին։

Սիրելի հաւատացեալներ․

Եկեղեցին Աստուծոյ պարգեւն է մեզ շնորհուած. ան չի պատկանիր որեւէ կուսակցութեան: Եկեղեցին այն կապն է, որ կը հիւսուի մեր պատմութեան միջոցով՝ մեր անցեալի սերունդները կապելով բոլոր հայերու հետ, իմաստ տալով անոնց նուաճումներուն եւ զոհաբերութիւններուն՝ վստահեցնելով մեր երեխաներու կողմէ ժառանգուող ապագայի մասին։

Մեր հայրենիքը եւս մեծագոյն պարգեւ է, մեր ազգային ինքնութեան մարմնաւորումն է, որ կը միաւորէ բոլոր հայերը։ Անոր առօրեայ գոյութիւնը, բնականաբար, արտայայտութիւն կը գտնէ քաղաքական դաշտին մէջ, ուր կան տարբեր կարծիքներ եւ մրցակցող ձայներ։ Քաղաքականութիւնը առաւել արդիւնաւէտ կը ծառայէ ազգի շահերուն, առաջնորդուելով միայն գաղափարական, բարոյական եւ հոգեւոր այն արժէքներով, որոնք դարեր շարունակ լաւագոյնս բնութագրած է հայ ժողովուրդը։

Թող աղօթքը առաջնորդէ խօսքն ու գործը․անոնք կը գիտակցէին, որ մարդը չի կրնար ճշմարիտ խօսք ըսել կամ արդար գործ ընել, եթէ նախ չխոնարհի Աստուծոյ առջեւ։ Մեր իւրաքանչիւր խօսքը եւ քայլը թող սկիզբ առնեն աղօթքէն՝ յիշելով, որ Աստուծոյ հայեացքն է մեր վրայ։

Ուստի, հասարարական ծառայողները, քաղաքական գործիչներն ու պաշտօնատար անձինք կոչուած են պաշտպանելու խիղճի ազատութիւնն ու մարդու արժանապատուութիւնը՝ խուսափելու խեղաթիւրումէն։ Իրենց որոշումներուն մէջ անոնք պէտք է գերադասեն ազգային բարիքը կուսակցական շահերէն։ Միայն այդպէս հնարաւոր կ՛ըլլայ ստեղծել առողջ հասարակութիւն եւ բարգաւաճ երկիր՝ ամուր կապերով Սփիւռքի ու Հայրենիքի միջեւ։

Ոսկեդարու դասերը.

Սուրբ թարգմանիչներու Ոսկեդարը ոչ միայն անցեալի յիշողութիւն է, այլեւ մեզ առաջնորդելու ձգտում։

Հայոց այբուբենը ստեղծելով՝ թարգմանիչները մեզի տուին լոյս եւ գիտելիք բերելու գործիք։ Անոնք հաւատացած էին, որ իրենց յաջորդող հայերը կ՛ընտրեն այս գործիքը լաւագոյնս եւ բարձրագոյն ձեւով օգտագործելու համար։

Նոր Ոսկեդարը անրջանք չէ․ան հնարաւոր է նոյնիսկ մեր օրերուն։ Ան կը սկսի փոքրիկ քայլերով՝ ընտանիք, որ միասին կ՛աղօթէ, ուսանող, որ կը բացայայտէ Նարեկացիի ոգին, համայնք, որ զօրավիգ կը կանգնի տառապեալներուն, պետական ու հասարակական հաստատութիւններ, որոնք կ՛աջակցին գիտութեան, կրթութեան եւ մշակոյթի զարգացման։ Աստուած այդ փոքրիկ սերմերը Իր շնորհքով կը վերածէ առատ բերքի։

Մեր եկեղեցւոյ սիրելի զաւակներ, այսօ՛ր մեզմէ իւրաքանչիւրը կոչուած է դառնալու Քրիստոսի «կենդանի թուղթը», ինչպէս կ՛ըսէ Սուրբ Պօղոս առաքեալի երկրորդ թուղթը ուղղուած «Յայտնի էք որպէս Քրիստոսի Թուղթեր`սպասաւորուած մեզմէ եւ գրուած ոչ թէ մելանով, այլ կենդանի Աստուծոյ Հոգիով, ոչ թէ քարեղէն տախտակներու վրայ, այլ սրտի մարմնեղէն տախտակներու վրայ»։ Այդ թուղթը կը կարդացուի մեր վարքի, գործերու եւ ծառայութեան մէջ։

Տիրոջմէն խնդրենք՝ Սուրբ Թարգմանիչներու աղօթքներով եւ բարեխօսութեամբ մաքրէ՝ մեր միտքերը խառնաշփոթութենէն, մեր սիրտերը մակերեսայինէն եւ ազատէ մեր վկայութիւնը շահարկումէն, որպէսզի մենք կարենանք ընթանալ ճիշդ ուղիով, գործել արդարութեամբ եւ նպաստել նոր Ոսկեդարի մեկնարկին՝ թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ Սփիւռքի մէջ։

– Ներշնչվելով Սուրբ Գրքով ու մեր սրբերի վկայությամբ՝ սուրբգրային խոսքը վերածենք առօրյա գործի․ աշխատանքում լինենք ազնիվ ու արդար, պահպանենք խոսքի պարզությունն ու մաքրությունը։ Յուրաքանչյուրը թող փորձի հրաժարվել չարախոսությունից, ընդդիմախոսի հանդեպ նվաստացնող խոսքից, իսկ հարկ եղած դեպքում նրան ուղղել մեղմությամբ։

– Չմոռանանք նաև սիրո և ողորմության պատգամը՝ կարեկցանք դրսևորենք կարոտավորների ու տառապյալների հանդեպ։

Կիրառենք թափանցիկ կառավարում և հաստատենք ազնվության հանրային չափանիշներ։ Պետական և հասարակական ծառայողները պարտավոր են պաշտպանել յուրաքանչյուր անձի խղճի ազատությունն ու արժանապատվությունը։ Խոսեն պարզությամբ, խուսափեն սուրբ լեզվի խեղաթյուրումից և աջակցեն անկախ վերահսկողությանը։ Դասեն ընդհանուր բարօրությունը կուսակցական շահերից վեր։ Ստեղծեն հարթակներ, որտեղ Սփյուռքն ու Հայրենիքը կգործակցեն երկարաժամկետ նպատակի համար։

– Լեզուն դարձնենք մշակույթի աղբյուր։ Հայերենը ոչ միայն ժառանգություն է, այլև կենդանի արժեք։ Սիրենք և պատվենք այն՝ հատկապես Սփյուռքում. կարդանք, ուսուցանենք և ստեղծագործենք մայրենի լեզվով։ Երբ լեզուն ապրում է, այբուբենը դառնում է կամուրջ սերունդների միջև, այլ ոչ պատ, որ բաժանում է նրանց։

– Արժևորենք համայնքային կառույցները՝ հիմնելով նոր եկեղեցական համայնքներ, դպրոցներ, լրատվամիջոցներ ու կազմակերպություններ՝ ի նպաստ ժողովրդի բարօրության։

Սիրելի հավատացյալներ,

Եկեղեցին Աստծո պարգևն է մեզ։ Այն չի պատկանում որևէ կուսակցության։ Եկեղեցին այն կապող թելն է, որը հյուսվում է մեր պատմության միջով՝ միավորելով անցյալի սերունդներին ողջ հայության հետ,  որը իմաստավորում է նրանց գործն ու զոհաբերությունը և վստահություն ներշնչում մեզ՝ մեր զավակների ապագան կերտելու համար։

Մեր հայրենիքը ևս մեծագույն պարգև է՝ մեր ազգային ինքնության մարմնավորումը, որը միավորում է բոլոր հայերին։ Նրա առօրյա գոյությունը, բնականաբար, արտահայտվում է քաղաքական դաշտում, որտեղ կան տարբեր կարծիքներ և մրցակցող ձայներ։ Քաղաքականությունը պետք է ծառայի ազգի շահերին՝ առաջնորդվելով այն գաղափարական, բարոյական և հոգևոր արժեքներով, որոնք դարեր շարունակ բնութագրել են հայ ժողովրդին։

Թող աղոթքը առաջնորդի մեր խոսքն ու գործը։ Թարգմանիչները գիտակցում էին, որ մարդը չի կարող ասել ճշմարիտ խոսք կամ անել արդար գործ, եթե նախ չխոնարհվի Աստծո առջև։ Թող մեր յուրաքանչյուր խոսք ու քայլ սկսվի աղոթքով՝ հիշելով, որ Աստծո հայացքն է մեր վրա։

Հասարակական գործիչները, քաղաքականներն ու պաշտոնյաները կոչված են պաշտպանելու խղճի ազատությունն ու մարդկային արժանապատվությունը՝ խուսափելով խեղաթյուրումից։ Իրենց որոշումներում նրանք պետք է գերադասեն ազգային բարիքը կուսակցական շահերից։ Միայն այդպես հնարավոր կլինի կառուցել առողջ հասարակություն և բարգավաճ երկիր՝ ամուր կապերով Սփյուռքի և Հայրենիքի միջև։

Ոսկեդարի դասերը.

Սուրբ թարգմանիչների Ոսկեդարը ոչ միայն անցյալի հիշողություն է, այլև մեզ առաջնորդելու ձգտում։

Նոր Ոսկեդարը անրջանք չէ․ այն հնարավոր է նույնիսկ մեր օրերում։ Այն սկսվում է փոքրիկ քայլերից․ ընտանիք, որ միասին աղոթում է, ուսանող, որ բացահայտում է Նարեկացու ոգին, համայնք, որ զորավիգ է լինում տառապյալներին, պետական ու հասարակական հաստատություններ, որ աջակցում են գիտության, կրթության և մշակույթի զարգացմանը։ Աստված այդ փոքրիկ սերմերը Իր շնորհով վերածում է առատ բերքի։

Սիրելի զավակներ Սուրբ Հայ Եկեղեցու, մեզանից յուրաքանչյուրն է կոչված դառնալու Քրիստոսի «կենդանի թուղթը», ինչպես ասում է Սուրբ Պողոսը 2-րդ նամակում Կորնթացիներին․«դուք Քրիստոսի Թուղթն եք, մեր կողմից սպասարկվող, և գրի առավ, ոչ թանաքով, այլ կենդանի Աստծո Հոգով, և ոչ քարե տախտակների վրա, բայց սրտի մարմնական տախտակների վրա.»։ Այդ թուղթը կարդացվում է մեր վարքի, գործերի ու ծառայության մեջ։

Սուրբ Թարգմանչաց բարեխոսությամբ, խնդրենք Տիրոջը զտել մեր միտքը խառնաշփոթից, մաքրել մեր սիրտը մակերեսայինից և ազատել մեր վկայությունը շահարկումից։ Այդպես մենք կկարողանանք ընթանալ ճիշտ ուղու վրա, գործել արդարությամբ և նպաստել նոր Ոսկեդարի մեկնարկին՝ թե՛ Հայաստանում, թե՛ Սփյուռքում։

Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամեան