Ամենայն Հայոց հոգևոր կենտրոնը՝ Սուրբ Էջմիածինը, մեր ժողովրդի կյանքում միայն պատմական կամ կրոնական սրբավայր չէ, այլ ազգային ինքնության, հոգևոր շարունակականության և համահայկական միասնության կենդանի խորհրդանիշը։ Էջմիածնի տոնը այս իմաստով պարզապես անցյալի փառքի հիշատակություն չէ, այլ նորոգ կոչ՝ վերագտնելու մեր հավատքի, մեր արմատների և մեր ազգային հավաքական առաքելության ուժը։

Էջմիածինը դարեր շարունակ եղել է այն սրբազան կենտրոնը, որտեղից մեր ժողովուրդը ոչ միայն հոգևոր մխիթարություն է ստացել, այլև ազգային փորձությունների ժամանակ՝ ուղղություն, տոկունություն և վերականգնման կամք։ Երբ պետականությունը խաթարվել է, երբ հայրենի հողը ենթարկվել է վտանգների, երբ մեր ժողովուրդը սփռվել է աշխարհով մեկ, Էջմիածինը մնացել է անշարժ առանցք, որը հայ մարդուն միահյուսել է իր պատմության, եկեղեցու և ազգի ապագայի հետ։

Այսօր, մեր ժամանակաշրջանում, երբ աշխարհը բախվում է արժեհամակարգային տատանումների, քաղաքական անորոշությունների և ազգային ինքնությունների նվազման վտանգի, Էջմիածնի խորհուրդը դառնում է առավել քան երբևէ կենսական։ Այն մեզ հիշեցնում է, որ ժողովուրդը չի կարող տևականորեն հզորանալ միայն տնտեսական կամ քաղաքական միջոցներով, եթե զուրկ է հոգևոր հիմքից, բարոյական կողմնորոշումից և հավաքական գիտակցությունից։ Սուրբ Էջմիածինը, հետևաբար, միայն մեր անցյալի փառքի հուշարձանը չէ, այլ մեր ներկայի կերտիչն ու ապագայի լուսավորիչը։

Մեր ազգային կյանքում պետության և եկեղեցու հարաբերությունն ունի առանձնահատուկ նշանակություն։ Դրանք տարբեր առաքելություններ ունեն, սակայն չեն հակադրվում միմյանց, երբ ուղղված են ժողովրդի բարօրությանը, ինքնության պահպանմանը և հայրենիքի պաշտպանությանը։ Պետությունը կոչված է ապահովելու ազգային անվտանգությունը, օրենքի գերակայությունը, հասարակական կարգուկանոնը ու զարգացման պայմանները։ Եկեղեցին, իր հերթին, կոչված է ձևավորելու հոգևոր առողջություն, բարոյական պատասխանատվություն, սիրո, ծառայության և հավատքի արժեքներ։

Երբ պետությունն ու եկեղեցին, յուրաքանչյուրն իր սահմաններում, փոխադարձ հարգանքով և ազգային գիտակցությամբ համագործակցում են, ժողովուրդը դառնում է ավելի ամուր, ավելի կազմակերպված և ավելի տոկուն։ Այդ համագործակցությունը չպետք է դիտվի որպես իշխանական կամ վարչական մերձեցում, այլ որպես ազգային ճակատագրի հանդեպ համատեղ ծառայություն։ Որտեղ կա այդ գիտակցությունը, այնտեղ ամրապնդվում է հասարակական համերաշխությունը, խորանում է քաղաքացիական պատասխանատվությունը, և ազգային նպատակները ստանում են ավելի ամուր հիմք։

Մեր ժողովրդի միասնականությունն այսօր առաջնահերթություն է։ Ներքին բաժանումները, անհանդուրժողականությունը, անհատապաշտական մոտեցումները և ընդհանուր շահը երկրորդական դարձնող երևույթները թուլացնում են ազգը։ Էջմիածնի խորհուրդը մեզ հրավիրում է վերադառնալու համազգային մտածողությանը։ Այն սովորեցնում է, որ հայությունը չի սահմանափակվում աշխարհագրական սահմաններով, այլ ապրում է հոգևոր, մշակութային և ազգային կապերով։ Այս առումով, Էջմիածինը համայն հայության տունն է՝ հայրենիքում և սփյուռքում, որը միաժամանակ կապում է մեզ մեր անցյալի հետ և ներշնչում ապագայի հույս։

Այսօր մեզ անհրաժեշտ է ոչ միայն զգացական կապ ազգային սրբությունների հետ, այլև գործնական, նորոգված հանձնառություն։ Էջմիածնի տոնը կոչ է, որ յուրաքանչյուր հայ՝ պետական գործիչ, հոգևորական, մտավորական, ուսուցիչ, ծնող և երիտասարդ, վերագտնի իր բաժին պատասխանատվությունը հայրենիքի հզորացման գործում։ Ազգը հզորանում է, երբ իր հաստատությունները վստահելի են, երբ իր հոգևոր կենտրոնները կենդանի են, երբ իր քաղաքացիները գիտեն, որ անձնական հաջողությունն անբաժանելի է հավաքական բարօրությունից։

Հայրենիքի հզորացումը չի սահմանափակվում միայն բանակով, տնտեսությամբ կամ դիվանագիտությամբ, որքան էլ դրանք կենսական լինեն։ Հզոր հայրենիք կերտվում է նաև հավատքով, արժեքներով, ազգային դաստիարակությամբ, մշակութային կյանքի կենսունակությամբ և սերունդների մեջ ծառայության ոգի արմատավորելով։

Ահա թե ինչու Էջմիածինը, որպես հոգևոր հայրենիք, ունի նաև ազգային-պետական նշանակություն։ Այն մեզ միավորում է այն տեսլականի շուրջ, որ ազատ, անվտանգ և արժանապատիվ հայրենիք հնարավոր է կառուցել միայն այն ժամանակ, երբ ժողովուրդը ներքուստ ամուր է։

Էջմիածնի տոնը, ուրեմն, առիթ է ոչ միայն խոնարհման և աղոթքի, այլև ինքնաքննության և նորոգման։ Այն մեզ հրավիրում է վերանայելու մեր ազգային կեցվածքները, ամրապնդելու պետություն-եկեղեցի առողջ համագործակցությունը, խորացնելու մեր միասնականությունը և ամբողջական նվիրումով ծառայելու հայրենիքին։ Որքան ավելի հավատարիմ մնանք Էջմիածնի խորհրդին, այնքան ավելի զորեղ կլինենք դիմագրավելու մեր ժամանակի մարտահրավերները և կառուցելու ավելի հզոր, ավելի միացյալ և ավելի արժեքահեն ազգային ապագա։

Թող Սուրբ Էջմիածնի լույսը շարունակի առաջնորդել մեր ժողովրդին դեպի միաբանություն, իմաստություն, հավատք և ազգային վերազարթոնք։

Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամյան