Հայ Առաքելական Եկեղեցին ամեն տարի հոկտեմբեր ամսին նշում է Սրբոց Թարգմանչաց տոնը։
Մենք՝ այդ մեծ ստեղծագործների ժառանգները, այսօր առավել քան երբևէ մեր հայացքը ուղղում ենք դեպի նրանց, ովքեր մեր ժողովրդին պարգևեցին այբուբենը՝ հնարավորություն տալով արտահայտվելու մայրենի լեզվով, հաղորդ լինելու Սուրբ Գրքին, և դարերի ընթացքում հիմք դրեցին գիտելիքի, իմաստության և ազնվության վրա հիմնված կյանքին։
Արդյո՞ք նրանց գործերը արդիական են մեր փոփոխվող կյանքի համար։
Հինգերորդ դարի սուրբ թարգմանիչները ապրել են իրենց ժամանակի աշխարհաքաղաքական վտանգների պայմաններում, բայց նրանց ոգին ձգտել է ճեղքել դարերի խավարն ու հասնել պարզության։ Աստվածաշնչից նրանց թարգմանած առաջին բառերն էին. «ճանաչել իմաստությունն ու խրատը ․․․ հասկանալ ճշմարիտ արդարությունը և ուղղել իրավունքը» (Առակաց 1․2–3)։
Այսօր՝ 21-րդ դարում, ի՞նչ կարող ենք սովորել Սուրբ Թարգմանիչներից։
Առաջին՝ ճշմարտությունը պետք է դասել ամեն ինչից վեր։ Թարգմանիչները հավատարիմ մնացին իրենց առաքելությանը՝ թարգմանեցին մաքուր, փորձեցին բացահայտել ու հասկանալ լավագույն աղբյուրները։ Մեզ համար նույնպես ճշմարտությունը պետք է լինի առաջնային. պետք է ապահովենք մեր աղբյուրների հավաստիությունը, ժամանակ տրամադրենք տարբեր տեսակետներն ու կողմերը հասկանալու համար, մերժենք գաղտնությունը, քարոզչությունն ու խեղաթյուրված տեղեկատվությունը, և լինենք թափանցիկության ու անկեղծության կողմնակից։
Երկրորդ՝ շտապողականության փոխարեն նախընտրենք խորամիտ և համբերատար մոտեցում։ Խուսափենք մակերեսային լուրերից ու չմտածված դատողություններից։ Թող իմաստությունը առաջնորդի մեզ՝ երևույթների էությունը բացահայտելու համար։
Երրորդ՝ ծառայությունը գերադասենք իշխանությունից։ Թարգմանիչները կառուցեցին դպրոցներ և ձևավորեցին խիղճ։ Նրանք սկսեցին զրոյից՝ չպարտադրելով վերից վար։ Նրանց նպատակը էր տարբեր վայրերում ապրող հայերին միավորել ընդհանուր գաղափարի շուրջ։ Նույն ձևով մենք էլ չպետք է թույլ տանք, որ մեր սուրբ ժառանգությունը դառնա բաժանման գործիք. այն պետք է օգտագործենք այնպես, որ ամրապնդի մեր ժողովրդին ամբողջապես և պատվի Աստծո պատկերը՝ յուրաքանչյուրիս մեջ։
Չորրորդ՝ աղոթքը պետք է լինի խոսքից կամ գործողությունից առաջ։ Թարգմանիչները գիտակցում էին, որ Աստծո առջև խոնարհվելը մարդու հետ ցանկացած փոխհարաբերությունից առաջ առաջին քայլն է։ Մենք նույնպես պետք է խոսենք ու գործենք այն գիտակցությամբ, որ Աստծո հայացքը մեր վրա է և որ մեր նպատակը Նրա կամքը կատարելն է։ Մեր հավատքը ներդնենք կենդանի կառույցների մեջ՝ դարձնելով դրանք վստահելի, հաշվետու և հոգատար հասարակական բարօրության հանդեպ։
Ստանձնենք մի քանի պարզ հանձնառություններ
– Ներշնչվելով Սուրբ Գրքով ու մեր սրբերի վկայությամբ՝ սուրբգրային խոսքը վերածենք առօրյա գործի․ աշխատանքում լինենք ազնիվ ու արդար, պահպանենք խոսքի պարզությունն ու մաքրությունը։ Յուրաքանչյուրը թող փորձի հրաժարվել չարախոսությունից, ընդդիմախոսի հանդեպ նվաստացնող խոսքից, իսկ հարկ եղած դեպքում նրան ուղղել մեղմությամբ։
– Չմոռանանք նաև սիրո և ողորմության պատգամը՝ կարեկցանք դրսևորենք կարոտավորների ու տառապյալների հանդեպ։
Կիրառենք թափանցիկ կառավարում և հաստատենք ազնվության հանրային չափանիշներ։ Պետական և հասարակական ծառայողները պարտավոր են պաշտպանել յուրաքանչյուր անձի խղճի ազատությունն ու արժանապատվությունը։ Խոսեն պարզությամբ, խուսափեն սուրբ լեզվի խեղաթյուրումից և աջակցեն անկախ վերահսկողությանը։ Դասեն ընդհանուր բարօրությունը կուսակցական շահերից վեր։ Ստեղծեն հարթակներ, որտեղ Սփյուռքն ու Հայրենիքը կգործակցեն երկարաժամկետ նպատակի համար։
– Լեզուն դարձնենք մշակույթի աղբյուր։ Հայերենը ոչ միայն ժառանգություն է, այլև կենդանի արժեք։ Սիրենք և պատվենք այն՝ հատկապես Սփյուռքում. կարդանք, ուսուցանենք և ստեղծագործենք մայրենի լեզվով։ Երբ լեզուն ապրում է, այբուբենը դառնում է կամուրջ սերունդների միջև, այլ ոչ պատ, որ բաժանում է նրանց։
– Արժևորենք համայնքային կառույցները՝ հիմնելով նոր եկեղեցական համայնքներ, դպրոցներ, լրատվամիջոցներ ու կազմակերպություններ՝ ի նպաստ ժողովրդի բարօրության։
Սիրելի հավատացյալներ,
Եկեղեցին Աստծո պարգևն է մեզ։ Այն չի պատկանում որևէ կուսակցության։ Եկեղեցին այն կապող թելն է, որը հյուսվում է մեր պատմության միջով՝ միավորելով անցյալի սերունդներին ողջ հայության հետ, որը իմաստավորում է նրանց գործն ու զոհաբերությունը և վստահություն ներշնչում մեզ՝ մեր զավակների ապագան կերտելու համար։
Մեր հայրենիքը ևս մեծագույն պարգև է՝ մեր ազգային ինքնության մարմնավորումը, որը միավորում է բոլոր հայերին։ Նրա առօրյա գոյությունը, բնականաբար, արտահայտվում է քաղաքական դաշտում, որտեղ կան տարբեր կարծիքներ և մրցակցող ձայներ։ Քաղաքականությունը պետք է ծառայի ազգի շահերին՝ առաջնորդվելով այն գաղափարական, բարոյական և հոգևոր արժեքներով, որոնք դարեր շարունակ բնութագրել են հայ ժողովրդին։
Թող աղոթքը առաջնորդի մեր խոսքն ու գործը։ Թարգմանիչները գիտակցում էին, որ մարդը չի կարող ասել ճշմարիտ խոսք կամ անել արդար գործ, եթե նախ չխոնարհվի Աստծո առջև։ Թող մեր յուրաքանչյուր խոսք ու քայլ սկսվի աղոթքով՝ հիշելով, որ Աստծո հայացքն է մեր վրա։
Հասարակական գործիչները, քաղաքականներն ու պաշտոնյաները կոչված են պաշտպանելու խղճի ազատությունն ու մարդկային արժանապատվությունը՝ խուսափելով խեղաթյուրումից։ Իրենց որոշումներում նրանք պետք է գերադասեն ազգային բարիքը կուսակցական շահերից։ Միայն այդպես հնարավոր կլինի կառուցել առողջ հասարակություն և բարգավաճ երկիր՝ ամուր կապերով Սփյուռքի և Հայրենիքի միջև։
Ոսկեդարի դասերը.
Սուրբ թարգմանիչների Ոսկեդարը ոչ միայն անցյալի հիշողություն է, այլև մեզ առաջնորդելու ձգտում։
Նոր Ոսկեդարը անրջանք չէ․ այն հնարավոր է նույնիսկ մեր օրերում։ Այն սկսվում է փոքրիկ քայլերից․ ընտանիք, որ միասին աղոթում է, ուսանող, որ բացահայտում է Նարեկացու ոգին, համայնք, որ զորավիգ է լինում տառապյալներին, պետական ու հասարակական հաստատություններ, որ աջակցում են գիտության, կրթության և մշակույթի զարգացմանը։ Աստված այդ փոքրիկ սերմերը Իր շնորհով վերածում է առատ բերքի։
Սիրելի զավակներ Սուրբ Հայ Եկեղեցու, մեզանից յուրաքանչյուրն է կոչված դառնալու Քրիստոսի «կենդանի թուղթը», ինչպես ասում է Սուրբ Պողոսը 2-րդ նամակում Կորնթացիներին․«դուք Քրիստոսի Թուղթն եք, մեր կողմից սպասարկվող, և գրի առավ, ոչ թանաքով, այլ կենդանի Աստծո Հոգով, և ոչ քարե տախտակների վրա, բայց սրտի մարմնական տախտակների վրա.»։ Այդ թուղթը կարդացվում է մեր վարքի, գործերի ու ծառայության մեջ։
Սուրբ Թարգմանչաց բարեխոսությամբ, խնդրենք Տիրոջը զտել մեր միտքը խառնաշփոթից, մաքրել մեր սիրտը մակերեսայինից և ազատել մեր վկայությունը շահարկումից։ Այդպես մենք կկարողանանք ընթանալ ճիշտ ուղու վրա, գործել արդարությամբ և նպաստել նոր Ոսկեդարի մեկնարկին՝ թե՛ Հայաստանում, թե՛ Սփյուռքում։
Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամյան